تب کریمه کنگو در یزد؛ زنگ خطر مرگ یک بیمار و آزمون جدی نظارت بر کشتار دام
به گزارش خبرنگار تابناک در یزد، تب کریمه کنگو بار دیگر به یکی از موضوعات مهم حوزه سلامت عمومی در این استان تبدیل شده است؛ بیماریای که اگرچه با رعایت اصول بهداشتی و کنترل مسیرهای انتقال قابل پیشگیری است، اما بیتوجهی به شیوه کشتار، فرآوری و عرضه گوشت میتواند پیامدهای سنگینی به همراه داشته باشد.
«محمدرضا واعظپور» رئیس مرکز بهداشت یزد، چند روز پیش از شناسایی هفت مورد قطعی ابتلا به تب کریمه کنگو در سال جاری خبر داد و گفت که یک بیمار نیز بر اثر این بیماری جان خود را از دست داده است.
به گفته وی، در سال گذشته ۲۷ مورد مشکوک به این بیماری در استان شناسایی شد که ابتلای ۹ نفر از آنان به صورت قطعی تأیید شده بود. امسال نیز تاکنون ۱۷ مورد مشکوک مورد بررسی و نمونهگیری قرار گرفته که نتیجه آزمایش هفت نفر مثبت بوده است.
این آمار، صرفنظر از مقایسه تعداد موارد در سالهای مختلف، نشان میدهد که تب کریمه کنگو همچنان یک تهدید جدی برای سلامت مردم و گروههای در معرض خطر، بهویژه دامداران، قصابان، کارکنان کشتارگاهها و افرادی است که با دام یا گوشت خام تماس دارند.
کشتار غیرمجاز؛ حلقهای که نباید از نظارت خارج بماند
یکی از مهمترین محورهای هشدارهای بهداشتی در یزد، موضوع کشتار دام خارج از کشتارگاه است. رئیس مرکز بهداشت یزد از شهروندان خواسته است گوشت مورد نیاز خود را از قصابیها و مراکز عرضه مجاز تهیه کنند و از ذبح دام در شرایط غیربهداشتی بپرهیزند.
واعظپور تأکید کرده است که در صورت کشتار دام خارج از کشتارگاه، لاشه نباید بلافاصله مصرف شود و لازم است حداقل ۲۴ ساعت در شرایط مناسب و تحت نظارت لازم قرار گیرد تا خطر انتقال بیماری کاهش یابد.
با این حال، مسئله فقط به توصیه به مصرفکننده محدود نمیشود. وقتی معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار یزد در نشست کارگروه اجتماعی، فرهنگی، سلامت، زنان و خانواده، خواستار بررسی جدی کشتار دام در منازل و دامداریها میشود، مشخص است که بخشی از نگرانی مسئولان به وجود خلأهای نظارتی در مرحله پیش از عرضه گوشت بازمیگردد.
پرسش اساسی اینجاست: آیا دستگاههای مسئول از تعداد و محل کشتارهای غیرمجاز اطلاع دقیق دارند و برای کنترل آنها برنامهای مستمر و قابل ارزیابی در اختیار دارند، یا اقدامات نظارتی همچنان پس از بروز موارد مشکوک شدت میگیرد؟
از مصوبه تا میدان؛ ضرورت نظارت واقعی بر مراکز عرضه و کشتار
«اسماعیل دهستانی»، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار یزد، با تأکید بر اولویت سلامت عمومی، خواستار تبدیل تصمیمات و برنامههای پیشگیرانه به اقدامات اجرایی شد.
وی بر تشکیل فوری جلسات شهرستانی، شناسایی نقاط پرخطر، تقویت نظارت میدانی و تعیین دقیق وظایف فرمانداران و دستگاههای اجرایی تأکید کرد. همچنین انجام بازدیدهای بدون اطلاع قبلی از مراکز مرتبط با عرضه و کشتار دام را ضروری دانست و از استمرار بازدیدهای میدانی خبر داد.
این رویکرد میتواند نقطه عطفی در مدیریت خطر بیماری باشد؛ اما اثربخشی آن به نحوه اجرا بستگی دارد. برگزاری نشستهای تخصصی، تهیه گزارش و صدور دستورالعمل، زمانی به نتیجه میرسد که مشخص باشد کدام دستگاه مسئول شناسایی یک واحد غیرمجاز است، چه نهادی باید با آن برخورد کند و نتیجه اقدامات چگونه ارزیابی خواهد شد.
تأکید معاون استاندار بر استفاده از ظرفیت اتاق اصناف، دانشگاه علوم پزشکی و تعزیرات برای تقویت نظارت مشترک نیز نشان میدهد که کنترل این بیماری، نیازمند همکاری فرابخشی است و نمیتوان مسئولیت آن را تنها بر دوش مجموعه بهداشت گذاشت.
تجربه سالهای گذشته؛ چرا باید دوباره بررسی شود؟
دهستانی خواستار بازنگری در گزارشها و مطالعات سه تا چهار سال اخیر شد تا نقاط قوت و ضعف اقدامات گذشته مشخص شود و از نتایج آن برای طراحی برنامههای جدید استفاده شود.
این پیشنهاد از آن جهت اهمیت دارد که مدیریت بیماریهای قابل پیشگیری، تنها با واکنش به موارد ابتلا محقق نمیشود. باید مشخص شود موارد قطعی گذشته چه منشأیی داشتهاند، مبتلایان در چه شرایطی با دام یا گوشت تماس داشتهاند، کدام مناطق یا فعالیتها خطر بیشتری ایجاد کردهاند و چه اقداماتی در گذشته اثربخشی لازم را نداشته است.
اگر این بررسیها به شناسایی منشأ آلودگی و اصلاح رویههای ناکارآمد منجر نشود، احتمال آن وجود دارد که جلسات و هشدارها در چرخهای تکراری باقی بمانند؛ چرخهای که در آن هر بار با افزایش نگرانی عمومی، نظارتها تشدید میشود، اما پس از فروکش کردن حساسیتها، برخی نقاط ضعف دوباره بازمیگردند.
هشدار بدون اضطراب؛ نقش مردم و رسانهها در کنترل بیماری
تب کریمه کنگو بیماری خطرناکی است، اما اطلاعرسانی درباره آن باید همزمان دو هدف را دنبال کند: افزایش آگاهی عمومی و جلوگیری از ایجاد ترس غیرضروری.
رئیس مرکز بهداشت یزد از مردم خواسته است گوشت را از مراکز مجاز تهیه کنند و از کشتار غیربهداشتی دام خودداری کنند. همچنین واحد مبارزه با بیماریهای مراکز بهداشت به صورت شبانهروزی آماده دریافت گزارشهای مردمی است و شهروندان میتوانند موارد مشکوک یا شرایط غیربهداشتی را از طریق شماره ۴۰۳ گزارش کنند.
از سوی دیگر، معاون استاندار یزد بر اطلاعرسانی متعادل و آموزش عمومی تأکید کرده است. این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ چراکه مردم باید بدانند کدام رفتارها خطرناک است، چه اقداماتی برای کاهش خطر ضروری است و در صورت مشاهده شرایط مشکوک، چگونه موضوع را به مراجع مسئول اطلاع دهند.
اطلاعرسانی دقیق، به جای ایجاد نگرانی درباره مصرف گوشت به صورت کلی، باید بر خرید از مراکز مجاز، رعایت اصول بهداشتی در تماس با دام و گوشت خام و پرهیز از کشتار غیرمجاز تمرکز کند.
یزد به برنامهای فراتر از هشدار نیاز دارد
تأیید هفت مورد قطعی تب کریمه کنگو و ثبت یک فوت در سال جاری، در کنار تأکید مسئولان بر ضرورت کنترل کشتارهای خارج از کشتارگاه، نشان میدهد که موضوع سلامت عمومی در یزد نیازمند اقدام هماهنگ و مستمر است.
اگر قرار باشد تصمیمات امروز به نتیجه برسد، باید در کوتاهمدت شناسایی نقاط پرخطر، نظارت سرزده، کنترل مراکز عرضه و برخورد قانونی با کشتار غیرمجاز دنبال شود و در بلندمدت نیز با تحلیل سوابق بیماری، آموزش دامداران و قصابان و اصلاح خلأهای نظارتی، زمینه کاهش خطر فراهم شود.
اما و اگر اصلی این است: آیا مصوبات جدید به شاخصهای روشن، مسئول مشخص و گزارش قابل سنجش از نتایج اقدامات تبدیل خواهد شد؟ پاسخ به این پرسش، میزان موفقیت یزد در مهار خطر تب کریمه کنگو را تعیین میکند؛ زیرا سلامت مردم با هشدار حفظ نمیشود، بلکه به نظارت مستمر و اقدام بهموقع نیاز دارد.
انتهای پیام/